Bugun...


Önemli Osmanlı Padişahları Türbeleri

Önemli Osmanlı Padişahları Türbeleri
+ -

Sultan I. Abdülhamid Türbesi

Bugün Eminönü’nde Yeni Camii yakınında eski IV. Vakıf Han ile karşılıklı olarak bulunan Sultan Birinci Abdülhamid’in türbesi, 1780 yılında Mimar Mehmet Tahir Ağa’ya yaptırılmıştır. Sultan 1789 tarihinde vefatı üzerine buraya gömülmüştür. On birinci padişah türbesidir. Barok üslubunun bir temsilcisidir. Birçok padişah türbesinde rastladığımız türbe içi kuşak yazısındaki Mülk Sûresi’ni burada da görmekteyiz. Celî sülüsle yazılmış olan bütün hatlar ise, Mehmet Emin Efendi’ye aittir. Bu türbede de bulunan en önemli hazine Sultan’ın hayatında Şam’dan getirttiği Hz. Peygamber Efendimizin ayak izi ‘Kadem-i Saadet’tir. Sultan Birinci Abdülhamid Han’dan başka oğlu Sultan Dördüncü Mustafa Han’da bu türbede metfundur. Ayrıca on sekiz sanduka daha vardır.

II. Mahmut Han Türbesi

Suriçi İstanbul’da en iyi bilinen ve ulaşımı en kolay olan her halde Divanyolu Caddesi üzerinde bulunan İkinci Mahmut Türbesi’ni, on ikinci padişah türbesi olarak sıralayabiliriz. Sultan İkinci Mahmut 1839 yılında vefat edince kardeşi Esmâ Sultan’ın Cağaloğlu’ndaki sarayının bahçesine defnedilir ve üzerine çadır kurulur. Türbesi oğlu Sultan Abdülmecid tarafından yaptırılır (1840). Türbe, sebil, muvakkithane ve çeşmeden oluşan kompleks, ampir mimari üslubun bir örneğidir. Ebniye-i Hassa Müdürü Abdülhalim Efendi inşaatı yürütse de, Ohannes ve Bogos kalfaların temsil ettiği yabancı ruh burada tamamen kendini gösterir.

Türbe içi hat yazıları Mustafa Rakım Efendi’nin talebesi Mehmet Haşim Efendi’ye aittir. Kitabelerdeki metin Ziver Paşa’ya, hat ise Yesârîzâde Mustafa İzzet Efendi’nindir. Kubbenin hemen altında kuşak yazı olarak yeşil zemin üzerine altın yaldızlı celî sülüs hatla yine Mülk Sûresi’nin tamamı yer almıştır. Türbede cephelere aplike edilmiş stilize bitkisel motifler ve armalar mevcuttur. Bu armalar yalnız bu türbeye mahsus olup başka bir padişah türbesinde rastlanılmamaktadır. Türbede Sultan İkinci Mahmut Han, Sultan Abdülaziz Han ve Sultan İkinci Abdülhamid Han metfundurlar. Ayrıca hanedandan başka şahıslarda bu türbede yatmaktadır. Haziresinde ise Osmanlı son döneminin tanınmış devlet adamı, sanatçı, düşünür gibi şahsiyetleri gömülü olup, buradaki mezar taşlarının birbiri ile yarışırcasına estetik unsurlar haline geldiği ve yine üzerlerindeki hat yazıları ile resmen bir hattatlar müzesi gibi göründüğünü rahatlıkla ileri sürebiliriz.

Sultan Abdülmecid Han Türbesi

Sultan Abdülmecid Han Türbesi

Tarihçilerin zarif, nazik, duygulu ve merhametli olarak tarif ettikleri Sultan Abdülmecid Han, çok sevmiş olduğu ve sık sık ziyaret ettiği büyük ceddi Yavuz Sultan Selim Han’ın türbesinin bulunduğu yerde, kendi sağlığında inşa ettirmiş olduğu türbede yatmaktadır. On üçüncü Osmanlı padişahı türbesidir. Kesin olmamakla birlikte Dolmabahçe Sarayı’nın mimarı Garabet Balyan’a 1855 tarihinde yaptırılmıştır. Kemersiz giriş kapısı üzerinde Hattat Hulûsi Efendi’nin türbenin yapılışından çok sonra celî sülüsle yazmış olduğu 1910/1328 tarihli Sad Sûresi’nin ellinci ayeti vardır. Kapı üzerinden başlamak üzere, Hattat Şefik Efendi tarafından celî sülüs hat ile sürme altın (zerendüt) tekniğiyle farklı sûrelerden ayetler yazılmıştır. Türbe içinin bu zenginliğine rağmen dışı sadeliğini korumuştur. Burada Sultan Abdülmecid Han ile birlikte üç oğlu yatmaktadır.

V. Mehmet Han Türbesi

İstanbul’da son inşa edilen padişah türbesi otuz beşinci Osmanlı Padişahı Sultan V. Mehmed Han (Sultan Reşad)’a aittir. Aynı zamanda sur dışında kalan tek padişah türbesi olma özelliğine de haizdir. Padişahın bir Eyüp Sultan ziyareti esnasında beğendiği yere yapılan türbe, yine onun isteği üzerine çok hoşlandığı su ve çocuk sesleri arasındadır.

Türbe, Osmanlı mimarisinde yeni bir sanat anlayışı olan, Neo Klasik üsluptadır. Mimar Kemaleddin’e 1332/1913-14 yılında yaptırılmıştır. Türbe ilk yapıldığında deniz kenarındaydı. Haliç boyunca yapılan sahil yolu bugün yapının geride kalmasına sebep olmuştur. Bütün bina geniş bir merdivenle çıkılan ve binayı çepeçevre saran bir set üzerindedir. Bu türbede Mimar Kemaleddin Bey’in, Osmanlı türbe yapısının 16. asır üslubundan ilham aldığı aşikârdır. Öyle ki, içeride kullanılan Kütahya çinileri bile 16. asır İznik çinilerinin desenlerinin kopyasıdır.

Giriş kapısının üzerinde niş içinde bulunan karşılıklı olarak (müsenna) yazılmış Sad Sûresi’nin ellinci ayeti vardır. Üstünde ise Besmele-i Şerif’i görürüz. İçeride çini kuşak yazısında Fecr Sûresi yer alır. Bu hatların hepsi Sami Efendi’nin talebesi Hattat Ömer Vasfi’ye aittir. Türbede Sultan Mehmed Reşad, başkadını ve oğlu ile beraber yatmaktadır.

Hatice Turhan Valide Sultan Türbesi

İstanbul’da öyle bir Valide Sultan vardır ki, türbesinde altı padişaha yer ayırmıştır. Sultan İbrahim’in kadını, Sultan Dördüncü Mehmed’in annesi olan Hatice Turhan Valide Sultan, Osmanlı sarayına cariye olarak gelmiş ancak hayatı boyunca Osmanlı Devleti tarihinde çok müstesna bir yer edinmiştir. Devletin selâmet ve bekâsı hususunda haris olan bu yaman ve hamiyetli kadın efendi, 68 yıl sonra bitirilen Valide Camii/Yeni Cami’nin yapımını bitirtmekle kalmamış, bir külliye halinde tamamlatmış ve pek haklı olarak, bir köşesine de kendisi için bir türbe inşa ettirmiştir. Mimarı haliyle külliyenin de mimarlığını yapan Mustafa Ağa’dır.

Mimarlık tarihçileri tarafından, Osmanoğlu’nun klasik üslûpta “tarz-ı kadim üzere” yaptığı son türbe olarak vasıflandırılır. Türbe, plan olarak Sultan Birinci Ahmet Türbesi’nin benzeri, fakat biraz daha büyüğüdür. Öyle ki Türkiye’nin ve dolayısıyla İstanbul’un en büyük türbesidir. Lacivert zeminli çini kuşakta beyaz celî sülüs hatlar halinde yazılan Esma-i Hüsna olağanüstüdür. Aynı üslûp ve tarz içinde yine birçok türbede olduğu üzere Mülk Sûresi devam eder. İçeride yazılan ayetler sadece bunlar değildir. Avlu kapısına girişten sonra revakların sağında kalan mahalde sonradan Sultan Üçüncü Ahmet tarafından yaptırılan kütüphane mevcuttur. Bu türbede, Sultan Dördüncü Mehmet Han, Sultan İkini Mustafa Han, Sultan Üçüncü Ahmet Han, Sultan Üçüncü Osman Han ve Sultan Birinci Mahmut ile birlikte hanedana mensup toplam kırk dört kişi metfundur.

Hatice Turhan Valide Sultan Türbesi’ne içeriden bağlantılı ve bu türbeye muhdes olarak yapılmış olan Havatin Türbesi’nde ise hanedana mensup on yedi kişi ile beraber Sultan Beşinci Murad Han yatmaktadır.

 

Türbelerimiz Yaşayan Birer Müze

 
 
Divan Yolu 2. Mahmut Sultan Abdulaziz Ve 2. Abdülhami5 Türbe Külliyesi Osmanlı Türbeleri Sultanahmet İstanbul
 
Türklerin İslâm öncesi çok zengin olan defin âdeti, İslâm dinine girdikten sonrada bu dinin sınırları içinde kalarak ama kesinlikle kendisini daha da geliştirerek devam etmiştir. Kurgandan kümbete, kümbetten ise türbeye geçiş Türk İslâm topraklarında tüm canlılığıyla hâlâ ortadadır. Osmanlı türbeleri İznik, Bursa ve İstanbul şehirlerinde yoğunlaşmıştır. Bilhassa İstanbul’da bulunan türbe zenginliği galiba Müslüman dünyasının hiçbir şehrinde yoktur. Osmanlı’nın ilk altı padişahı kendi adlarına yapılmış türbelerde Bursa şehrinde yatmaktadırlar. İstanbul’da on dört padişahın adlarına türbe yapılmıştır. Bunlardan Fatih Sultan Mehmed Han, Sultan İkinci Bayezid Han ve Yavuz Sultan Selim Han türbelerinde tek başlarına yatmaktadırlar. Hatice Turhan Valide Sultan Türbesi’nde ise beş padişahla en fazla sultan bulunan türbedir. Son padişah Vahidettin Han ise Suriye Şam’dadır. Padişah türbeleri dönemin ser mimarlarınca yapıldığından, kuşkusuz ki her biri ayrı bir sanat harikasıdır. Taş yapısından mermer işçiliğine, ahşap işçiliğinden üzerindeki sedef, bağa ve fildişi kakma işine, kalem işinden çini işçiliği ve malzemesine ve pek tabiî ki kendi dönemlerinin en önemli hattatları tarafından yazılan hatlara kadar, türbelerimiz aynı zamanda yaşayan bir müzedir.



Kaynak: Ajans

Bu haber 866 defa okunmuştur.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLER
FOTO GALERİ
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
VİDEO GALERİ
YUKARI